AI viết nội dung: dùng ở đâu và tránh ở đâu

Câu hỏi "có nên dùng AI viết nội dung không" đặt sai. Câu đúng là: phần nào của việc viết nên giao, và phần nào giao là hỏng.

Nó giỏi đúng phần không tạo khác biệt

Máy viết rất nhanh và rất trôi phần trung bình của những gì đã được viết về một chủ đề. Đó là bản chất của nó, không phải khiếm khuyết.

Vấn đề là: phần trung bình đó chính là phần không làm bài của bạn khác bài của người khác. Nếu bạn giao toàn bộ, bạn ra được một bài đúng, trôi chảy, và không có lý do nào để tồn tại, vì đã có hai mươi bài như thế.

Thứ làm một bài đáng đọc thường là: một tình huống cụ thể bạn từng gặp, một con số từ công việc của bạn, một lần bạn sai và học được gì, một ý kiến bạn dám nói ngược. Máy không có cái nào trong số đó, vì nó không sống trong công việc của bạn.

Hệ quả thực dụng: giao phần cấu trúc và tốc độ, giữ phần chất liệu và phán đoán.

Bốn việc nên giao

Phá trang trắng. Đi từ không có gì đến một bản nháp xấu là phần chậm nhất. Bản nháp không cần hay; nó chỉ cần cho bạn thứ để sửa, và sửa nhanh hơn viết mới rất nhiều.

Dựng dàn ý và sắp lại thứ tự. Bạn có mười ý rời sau một buổi họp; sắp chúng thành một mạch là việc cơ học. Bạn vẫn quyết ý nào giữ, ý nào bỏ.

Đổi định dạng. Bài dài thành bản tóm tắt, bản ghi thành dàn ý, dàn ý thành bài đăng. Nội dung đã có, đây thuần tuý là sắp xếp lại, chỗ máy mạnh nhất.

Soi lỗi và chỗ khó hiểu. "Đoạn nào trong bài này người mới sẽ không hiểu?" Nó bắt được kha khá, và nó không tự ái khi bạn bỏ qua góp ý.

Ba việc phải giữ

Chọn chủ đề. Biết viết gì đến từ việc nghe khách hàng nói, thấy cùng một câu hỏi lặp lại, nhận ra một hiểu lầm phổ biến. Máy không tiếp xúc với ai cả; nó chỉ đề xuất được những chủ đề đã có nhiều người viết.

Ví dụ và con số. Đây là chỗ nguy hiểm nhất. Máy sẽ điền một ví dụ nghe rất hợp lý và một con số nghe rất tròn, và cả hai có thể không có thật. Một ví dụ bịa trong bài của bạn hại nhiều hơn toàn bộ thời gian nó tiết kiệm, và nó khó phát hiện vì nó hợp lý.

Quy tắc cứng: mọi con số và mọi ví dụ cụ thể phải do bạn cung cấp, không do nó nghĩ ra.

Ý kiến. Câu duy nhất trong bài mà không ai khác viết được là câu bạn nói mình nghĩ gì. Máy trung bình hoá mọi quan điểm về giữa, vì đó là chỗ an toàn nhất trong dữ liệu.

Cách giữ giọng

Giọng viết bị mòn dần là vấn đề thật, và nó xảy ra âm thầm.

Ba cách giữ:

Sửa tay câu đầu và câu cuối. Đây là hai chỗ người đọc nhớ nhất. Chỉ cần hai câu này là của bạn, cả bài đã khác hẳn.

Bỏ mọi câu chuyển tiếp trống. Máy hay nối đoạn bằng những câu không mang thông tin. Xoá chúng thường làm bài chặt hơn, và nó cũng xoá đúng cái dấu hiệu dễ nhận nhất.

Đọc to. Chỗ nào bạn không nói như thế trong đời thật thì viết lại. Phép kiểm này rẻ và bắt được gần hết.

Một quy trình dùng được

Bốn bước, và thứ tự quan trọng:

1. Bạn viết ra: chủ đề, người đọc là ai, ba ý chính, và mọi ví dụ hoặc con số thật. Mười lăm phút.

2. Máy dựng bản nháp từ đúng chất liệu đó, không thêm ví dụ mới.

3. Bạn sửa: bỏ câu trống, thêm ý kiến, viết lại câu đầu và câu cuối.

4. Máy soi chỗ khó hiểu; bạn quyết sửa gì.

Bước 1 là bước quyết định chất lượng, và cũng là bước hay bị bỏ nhất, vì bỏ nó thì nhanh hơn nhiều. Bỏ nó cũng là cách chắc chắn nhất để ra một bài không ai cần đọc.

Ba dấu hiệu bài đã bị máy viết hộ quá nhiều

Người đọc nhận ra, kể cả khi họ không gọi tên được. Ba dấu hiệu dễ tự kiểm:

Không có câu nào có thể sai. Cả bài toàn những mệnh đề không ai cãi được. Đó là dấu hiệu rõ nhất, vì nó là hệ quả trực tiếp của việc trung bình hoá quan điểm.

Ví dụ chung chung. "Một doanh nghiệp nhỏ có thể…" thay vì "chị Hà, tiệm tóc hai ghế, tháng trước…". Ví dụ không có tên và không có chi tiết là ví dụ chưa từng xảy ra.

Các đoạn dài bằng nhau. Văn người viết có nhịp không đều: chỗ dừng ngắn, chỗ dài. Đều tăm tắp là dấu hiệu của một khuôn.

Đừng để nó viết phần bạn chưa hiểu

Một cám dỗ hay gặp: nhờ máy viết đoạn về phần bạn nắm lỏng nhất, vì tự viết thì khó.

Đó là đúng chỗ không nên giao. Bạn cần đủ hiểu để nhận ra kết quả sai, giao một phần mình không nắm là bỏ mất lớp kiểm duy nhất còn lại, và phần đó lại thường là phần bạn sẽ bị hỏi khi có người phản hồi.

Nếu một đoạn khó viết vì bạn chưa hiểu rõ, việc đúng là đi tìm hiểu thêm hoặc bỏ đoạn đó, không phải nhờ viết hộ.