Gu thẩm mỹ trong kinh doanh: học được không?

Người ta hay nói ai đó "có gu" như thể đó là thứ bẩm sinh. Gu thẩm mỹ trong kinh doanh không phải năng khiếu, nó là một kỹ năng nhận thức có thể mô tả được, và vì mô tả được nên luyện được.

Gu là gì, nói cho chính xác

Gu là khả năng phân biệt tốt với gần-tốt.

Ai cũng phân biệt được rất tệ với rất tốt. Cái khó là phân biệt giữa hai thứ đều ổn, và nói được vì sao một cái hơn.

Ba thành phần:

Nhận ra sự khác biệt. Thấy được rằng hai phương án không như nhau, kể cả khi chưa nói được vì sao.

Xếp hạng có lý do. Nói được cái nào hơn và hơn ở điểm nào, bằng ngôn ngữ cụ thể, không phải "cái này nhìn ổn hơn".

Áp được vào việc của mình. Đây là thành phần khó nhất và bị bỏ nhiều nhất. Nhiều người phân biệt tốt khi đánh giá tác phẩm người khác và mất hẳn khả năng đó khi nhìn tác phẩm mình.

Vì sao nó quan trọng trong kinh doanh

Không phải để làm đẹp. Ba lý do thực dụng:

Nó quyết định chất lượng khi không ai kiểm. Với một doanh nghiệp nhỏ, không có ai duyệt. Thứ duy nhất giữ chất lượng là bạn nhận ra được cái gì chưa ổn.

Nó tiết kiệm thời gian. Người có gu loại được bảy phương án tệ trong ba mươi giây và dồn công vào ba phương án còn lại. Người chưa có gu thử cả mười.

Nó là thứ khách cảm nhận được mà không gọi tên được. Khách hàng không nói "trang này có gu"; họ nói "nhìn tin được". Cảm giác đó đến từ hàng trăm chi tiết nhỏ nhất quán với nhau.

Bốn cách luyện

1. Xem nhiều, có chủ đích. Không phải lướt cho biết. Chọn một loại, trang bán hàng, bao bì, cách viết email, và xem hai mươi ví dụ liên tiếp trong một buổi. Xem liên tiếp làm khác biệt lộ ra; xem rải rác thì không.

2. Bắt mình nói ra vì sao. Với mỗi ví dụ, viết một câu: cái này hơn cái kia ở điểm gì. Bước này là bước quyết định, nó chuyển cảm giác mơ hồ thành tiêu chí dùng lại được. Bỏ bước này thì xem một nghìn ví dụ cũng chỉ có cảm giác.

3. Xếp hạng, đừng chấm điểm. Cho hai thứ cạnh nhau và chọn cái hơn dễ hơn nhiều so với cho điểm từng cái. Và so sánh cặp bắt bạn tìm ra tiêu chí phân biệt, chính là thứ bạn đang luyện.

4. Đưa việc của mình vào cùng hàng. Đặt tác phẩm của bạn giữa hai mươi ví dụ kia và xếp hạng thành thật. Đây là bước khó chịu nhất và là bước duy nhất chuyển gu từ "đánh giá người khác" sang "cải thiện mình".

Vì sao sao chép người giỏi phản tác dụng

Cám dỗ nhanh nhất: tìm một người có gu và bắt chước lựa chọn của họ.

Nó cho kết quả tạm ổn ngay và chặn đứng việc học, vì bạn sao chép kết luận mà bỏ qua quá trình phân biệt dẫn tới kết luận đó. Gặp một tình huống mới hơi khác, bạn không có gì để dựa vào.

Tệ hơn: lựa chọn của họ đúng cho bối cảnh của họ, nhóm khách, ngành, mức giá của họ. Chép sang bối cảnh khác thì hình thức giống mà tác dụng ngược.

Cách dùng đúng người giỏi: không hỏi "anh chọn cái nào", mà hỏi "vì sao anh loại ba cái kia". Lý do loại bỏ dạy nhiều hơn lý do chọn, và nó chuyển được sang bối cảnh của bạn.

Khoảng cách giữa gu và tay nghề

Có một giai đoạn khó chịu mà gần như ai cũng đi qua: gu tiến nhanh hơn tay nghề.

Bạn nhận ra tác phẩm của mình chưa tốt nhưng chưa làm được tốt hơn. Cảm giác đó dễ bị đọc nhầm thành "mình không có khiếu", trong khi nó thật ra là bằng chứng gu đang lên.

Điều đúng cần làm trong giai đoạn này là làm nhiều hơn, không phải xem nhiều hơn. Gu đã đi trước; thứ cần đuổi theo là tay. Và cách duy nhất để tay đuổi kịp là làm đủ nhiều lần với phản hồi từ chính con mắt vừa được luyện.

Một buổi luyện ba mươi phút

Cụ thể, cho người muốn luyện gu về trang bán hàng:

Mười phút, thu thập. Mở hai mươi trang bán hàng trong ngành bạn. Không đọc kỹ, chỉ lưu lại.

Mười lăm phút, xếp cặp. Lấy hai trang bất kỳ, chọn cái hơn, viết một câu vì sao. Lặp mười lần. Không cho điểm, chỉ so cặp, so cặp bắt bạn tìm tiêu chí, còn chấm điểm thì không.

Năm phút, gom tiêu chí. Đọc lại mười câu vừa viết và tìm tiêu chí lặp lại. Sau ba buổi bạn sẽ có bốn tới sáu tiêu chí của riêng mình, bằng ngôn ngữ của mình.

Bốn tới sáu tiêu chí đó chính là gu của bạn ở lĩnh vực đó, và chúng dùng được ngay để đánh giá tác phẩm của chính mình.

Ba dấu hiệu gu đang lên

Bạn bắt đầu thấy khó chịu với tác phẩm cũ của mình. Dấu hiệu rõ nhất, và dễ bị đọc nhầm thành mất tự tin.

Bạn nói được vì sao thay vì chỉ nói thích. Chuyển từ "cái này nhìn ổn" sang "cái này ổn vì nó chỉ có một hành động chính".

Bạn loại nhanh hơn. Trước đây phải thử cả mười phương án; giờ loại bảy trong ba mươi giây. Đó là tiết kiệm thời gian đo được, và nó là lợi ích thực dụng nhất của gu.